บบที่ 3

การสื่อสารเพื่อการเรียนการสอน

การสื่อสาร คือกระบวนการสำหรับแลกเปลี่ยนสาร รูปแบบอย่างง่ายของสาร คือ จะต้องส่งจากผู้ส่งสารหรืออุปกรณ์เข้ารหัส ไปยังผู้รับสารหรืออุปกรณ์ถอดรหัส อาจอยู่ในรูปแบบของท่าทางสัญลักษณ์ บ้างอย่างอยู่ในรูปแบบของภาษา การสื่อสารเกิดจากความต้องการที่คนจะส่งข้อมูลหากัน

ความสำคัญของการสื่อสารมีดังนี้

1.  การสื่อสารเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตของมนุษย์ทุกเพศ  ทุกวัย ไม่มีใครที่จะดำรงชีวิตได้ โดยปราศจากการสื่อสาร   ทุกสาขาอาชีพก็ต้องใช้การสื่อสารในการปฏิบัติงาน  การทำธุรกิจต่าง ๆ

2.  การสื่อสารก่อให้เกิดการประสานสัมพันธ์กันระหว่างบุคคลและสังคม    ช่วยเสริมสร้างความเข้าใจอันดีระหว่างคนในสังคม   ช่วยสืบทอดวัฒนธรรมประเพณี 

3.  การสื่อสารเป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนาความเจริญก้าวหน้าทั้งตัวบุคคลและสังคม

องค์ประกอบของการสื่อสารดังนี้

1. ผู้ส่งสาร คือ ผู้ที่ทำหน้าที่ส่งข้อมูล สารไปยังผู้รับสารโดยผ่านช่องทางที่เรียกว่าสื่อ

2. ข่าวสาร ในการะบวนการติดต่อสื่อสารก็มีความสำคัญ ข่าวสารที่ดีต้องแปลเป็นรหัส เพื่อ

สะดวกในการส่งการรับและตีความ

3. สื่อหรือช่องทางในการรับสาร คือ ประสาทสัมผัสทั้งห้า คือ ตา หู จมูก ลิ้น และกายสัมผัส

และตัวกลางที่มนุษย์สร้างขึ้นมา

4. ผู้รับสาร คือ ผู้ที่เป็นเป้าหมายของผู้ส่งสาร การสื่อสารจะมีประสิทธิภาพ

คุณสมบัติของผู้ส่งสาร

1.  เป็นผู้ที่มีเจตนาแน่ชัดที่จะให้ผู้อื่นรับรู้จุดประสงค์ของตนในการส่งสาร แสดงความคิดเห็น หรือวิจารณ์ ฯลฯ 

2.  เป็นผู้ที่มีความรู้ ความเข้าใจในเนื้อหาของสารที่ต้องการจะสื่อออกไปเป็นอย่างดี     

3.  เป็นผู้ที่มีบุคลิกลักษณะที่ดี มีความน่าเชื่อถือ แคล่วคล่องเปิดเผยจริงใจ และมีความรับผิดชอบ  ในฐานะเป็นผู้ส่งสาร

4.  เป็นผู้ที่สามารถเข้าใจความพร้อมและความสามารถในการรับสารของผู้รับสาร 

5.  เป็นผู้รู้จักเลือกใช้กลวิธีที่เหมาะสมในการส่งสารหรือนำเสนอสาร   

วัตถุประสงค์หลักของการสื่อสาร

1.  เพื่อแจ้งให้ทราบ (inform)

2.  เพื่อสอนหรือให้การศึกษา (teach or education)

3.  เพื่อสร้างความพอใจหรือให้ความบันเทิง (please of entertain)

4.  เพื่อเสนอหรือชักจูงใจ (Propose or persuade)

5.  เพื่อเรียนรู้ (learn)

6.  เพื่อกระทำหรือตัดสินใจ (dispose or decide)

ประเภทของการสื่อสาร

1.  จำนวนผู้ทำการสื่อสาร

1.1  การสื่อสารภายในตัวบุคคล (intrapersonal communication)

1.2  การสื่อสารระหว่างบุคคล (interpersonal communication)

1.3  การสื่อสารกลุ่มใหญ่ (large group communication)

1.4  การสื่อสารในองค์กร (organizational communication)

1.5  การสื่อสารมวลชน (mass communication)

2.การเห็นหน้ากัน

2.1  การสื่อสารแบบเผชิญหน้า(face to face communication)

2.2  การสื่อสารแบบไม่เผชิญหน้า (interposed communication)

 3.  ความสามารถในการโต้ตอบ

3.1 การสื่อสารทางเดียว (one-way communication)

3.2 การสื่อสารสองทาง (two-way communication)

4.  ความแตกต่างระหว่าง

4.1  การสื่อสารระหว่างเชื้อชาติ (interracial communication)

4.2  การสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม (gosscultural communication)

4.3  การสื่อสารระหว่างประเทศ (international communication)

5.  การใช้ภาษา

5.1  การสื่อสารเชิงวัจนภาษา (verbal communication)

5.2  การสื่อสารเชิงอวัจนภาษา (non-verbal communication)

อุปสรรคในการสื่อสาร

อุปสรรคในการสื่อสาร หมายถึง สิ่งที่ทำให้การสื่อสารไม่บรรลุตามวัตถุประสงค์ ของผู้สื่อสาร และผู้รับสาร   อุปสรรคในการสื่อสารอาจเกิดขึ้นได้ทุกขั้นตอนของกระบวนการสื่อสาร ดังนั้นอุปสรรค ในการสื่อสารจากองค์ประกอบต่าง ๆ ดังนี้

1.อุปสรรคที่เกิดจากผู้ส่งสาร

1.1  ผู้ส่งสารขาดความรู้ความเข้าใจและข้อมูลเกี่ยวกับสารที่ต้องการจะสื่อ

                 1.2  ผู้ส่งสารใช้วิธีการถ่ายทอดและการนำเสนอที่ไม่เหมาะสม

                 1.3  ผู้ส่งสารไม่มีบุคลิกภาพที่ไม่ดี และไม่เหมาะสม

                 1.4  ผู้ส่งสารมีทัศนคติที่ไม่ดีต่อการส่งสาร

                 1.5  ผู้ส่งสารขาดความพร้อมในการส่งสาร

                 1.6  ผู้ส่งสารมีความบกพร่องในการวิเคราะห์ผู้รับสาร

2.อุปสรรคที่เกิดจากสาร

2.1  สารไม่เหมาะสมกับผู้รับสาร อาจยากหรือง่ายเกินไป

                  2.2  สารขาดการจัดลำดับที่ดี สลับซับซ้อน ขาดความชัดเจน

                  2.3  สารมีรูปแบบแปลกใหม่ยากต่อความเข้าใจ

                  2.4  สารที่ใช้ภาษาคลุมเครือ ขาดความชัดเจน

3.อุปสรรคที่เกิดขึ้นจากสื่อหรือช่องทาง

  3.1  การใช้สื่อไม่เหมาะสมกับสารที่ต้องการนำเสนอ

                 3.2  การใช้สื่อที่ไม่มีประสิทธิภาพที่ดี

                 3.3  การใช้ภาษาที่ไม่เหมาะสมกับระดับของการสื่อสาร

4.อุปสรรคที่เกิดจากผู้รับสาร

4.1  ขาดความรู้ในสารที่จะรับ

                 4.2  ขาดความพร้อมที่จะรับสาร

                 4.3  ผู้รับสารมีทัศนคติที่ไม่ดีต่อผู้ส่งสาร

                 4.4  ผู้รับสารมีทัศนคติที่ไม่ดีต่อสาร

                 4.5  ผู้รับสารมีความคาดหวังในการสื่อสารสูงเกินไป

ประโยชน์ของการสื่อสาร

1) การจัดเก็บข้อมูลได้ง่ายและสื่อสารได้รวดเร็ว การจัดเก็บข้อมูลซึ่งอยู่ในรูปของสัญญาณอิเล็กทรอนิกส์ สามารถจัดเก็บไว้ในแผ่นบันทึกที่มีความหนาแน่นสูง แผ่นบันทึกแผ่นหนึ่งสามารถบันทึกข้อมูลได้มากกว่า 1 ล้านตัวอักษร สำหรับการสื่อสารข้อมูลนั้น ถ้าข้อมูลผ่านสายโทรศัพท์ได้ด้วยอัตรา 120 ตัวอักษรต่อวินาทีแล้ว จะส่งข้อมูล 200 หน้าได้ในเวลา 40 นาที โดยที่ไม่ต้องเสียเวลามานั่งป้อนข้อมูลเหล่านั้นซ้ำใหม่อีก

2) ความถูกต้องของข้อมูล โดยปกติมีการส่งข้อมูลด้วยสัญญาณทางอิเล็กทรอนิกส์จากจุดหนึ่งไปยังจุดอื่นด้วยระบบดิจิทัล วิธีการรับส่งนั้นจะมีการตรวจสอบสภาพของข้อมูลหากข้อมูลผิดพลาดก็จะมีการรับรู้และพยายามหาวิธีการแก้ไขให้ข้อมูลที่ได้รับมีความถูกต้อง โดยอาจให้ทำการส่งใหม่ หรือกรณีที่ผิดพลาดไม่มากนัก ฝ่ายผู้รับอาจใช้โปรแกรมของตนแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้องได้

3) ความเร็วของการทำงาน โดยปกติสัญญาณของไฟฟ้าจะเดินทางด้วยความเร็วเท่าแสง ทำให้การใช้คอมพิวเตอร์ส่งข้อมูลจากซีกโลกหนึ่งไปยังอีกซีกโลกหนึ่งหรือค้นหาข้อมูลจากฐานข้อมูลขนาดใหญ่ สามารถทำได้รวดเร็ว ความรวดเร็วของระบบจะทำให้ผู้ใช้สะดวกสบายอย่างยิ่ง เช่น บริษัทสายการบินทุกแห่งสามารถทราบข้อมูลของทุกเที่ยวบินได้อย่างรวดเร็ว ทำให้การจองที่นั่งของสายการบินสามารถทำได้ทันที

4) ต้นทุนประหยัด การเชื่อมต่อคอมพิวเตอร์ต่อเข้าหากันเป็นเครือข่ายเพื่อส่งหรือสำเนาข้อมูลทำให้ราคาต้นทุนของการใช้ข้อมูลไม่แพง เมื่อเทียบกับการจัดส่งแบบวิธีอื่น นักคอมพิวเตอร์บางคนสามารถส่งโปรแกรมให้กันและกันผ่านทางสายโทรศัพท์ได้